DeHieu.comDễ Hiểu
Bảo hiểm thương mại giải nghĩa

Phí bảo hiểm và số tiền bảo hiểm là gì: hai con số trên hợp đồng hay bị nhầm

Phí bảo hiểm là tiền bạn đóng, số tiền bảo hiểm là mức công ty cam kết trả. Giải nghĩa thêm giá trị bảo hiểm, bảo hiểm dưới giá trị và thời gian gia hạn đóng phí.

Middle-aged Vietnamese woman at a small shop counter in Can Tho, counting cash beside a closed envelope and a blank receipt pad, hands only, overhead view, afternoon light

Phí bảo hiểm là số tiền bạn trả cho công ty bảo hiểm để được bảo vệ; số tiền bảo hiểm là mức tiền tối đa (hoặc mức đã thoả thuận) mà công ty cam kết trả khi sự kiện bảo hiểm xảy ra. Một bên là tiền đi ra khỏi túi bạn, một bên là tiền có thể quay về. Hai con số nằm gần nhau trên giấy chứng nhận, đều có chữ "bảo hiểm", nên rất nhiều người đọc lướt và nhầm.

Nhầm hai con số này dẫn tới những câu hỏi kiểu "đóng ít vậy sao được trả nhiều" hay ngược lại "đóng bao năm sao chỉ được trả bằng này". Bài này giải nghĩa từng con số, thêm một khái niệm thứ ba hay bị bỏ qua là giá trị bảo hiểm, và những gì xảy ra khi bạn chậm đóng phí.

Phí bảo hiểm: giá của sự bảo vệ

Phí bảo hiểm là khoản tiền bên mua phải đóng theo thoả thuận trong hợp đồng. Nó không phải tiền gửi, cũng không phải tiền đặt cọc: đó là giá mà bạn trả để chuyển một phần rủi ro sang công ty bảo hiểm. Công ty gom phí của rất nhiều người, dùng phần lớn để trả cho số ít người gặp sự kiện, phần còn lại cho chi phí vận hành, hoa hồng đại lý và lợi nhuận.

Với bảo hiểm phi nhân thọ ngắn hạn, phí thường đóng một lần cho cả kỳ. Với bảo hiểm nhân thọ, phí đóng định kỳ trong nhiều năm, và bạn có thể chọn đóng theo năm, nửa năm, quý hoặc tháng. Nhiều công ty tính tổng phí cả năm cao hơn một chút khi bạn chọn đóng theo tháng, vì họ chịu thêm chi phí thu và rủi ro bạn ngừng đóng giữa chừng. Chỗ này ghi trong bảng phí, nên xem trước khi chọn kỳ đóng.

Trên hợp đồng nhân thọ có thể có nhiều dòng phí: phí của sản phẩm chính, phí của từng sản phẩm bổ trợ, đôi khi tách cả phí bảo hiểm cơ bản và phí đóng thêm. Khi ai đó hỏi "mỗi năm đóng bao nhiêu", câu trả lời đúng là tổng tất cả các dòng ấy, chứ không chỉ dòng in to nhất.

Một chi tiết nữa hay bị bỏ qua: phí của sản phẩm bổ trợ thường không cố định suốt đời hợp đồng. Nhiều quyền lợi bổ trợ như sức khoẻ, tai nạn được định phí lại theo tuổi khi tái tục, nên phí năm sau có thể cao hơn năm trước dù phí sản phẩm chính đứng yên. Khi lên kế hoạch tiền bạc cho nhiều năm, bạn nên hỏi rõ dòng phí nào cố định, dòng phí nào có thể thay đổi và thay đổi theo nguyên tắc gì, thay vì giả định con số năm đầu sẽ giữ nguyên mãi.

Phí cao hay thấp tuỳ vào những gì

Mức độ rủi ro của đối tượng. Với người: tuổi, giới tính, tình trạng sức khoẻ, nghề nghiệp, thói quen như hút thuốc. Với xe: loại xe, tuổi xe, mục đích dùng (xe gia đình hay chạy dịch vụ). Với nhà: kết cấu, vị trí, hệ thống phòng cháy. Rủi ro cao thì phí cao.

Số tiền bảo hiểm bạn chọn. Muốn công ty cam kết trả nhiều hơn thì phải đóng nhiều hơn, nhưng không nhất thiết tăng theo đúng tỷ lệ: mỗi sản phẩm có bảng phí riêng.

Thời hạn và cách đóng. Cùng một số tiền bảo hiểm, hợp đồng đóng phí trong thời gian ngắn thì mỗi kỳ phải đóng nhiều hơn hợp đồng rải phí ra nhiều năm.

Phạm vi và các tuỳ chọn. Thêm quyền lợi (ví dụ bảo hiểm thân vỏ có thêm điều khoản ngập nước, bảo hiểm sức khoẻ có thêm ngoại trú) làm phí tăng; chọn mức khấu trừ cao hơn thường làm phí giảm.

Lịch sử tổn thất. Ở nhiều loại phi nhân thọ, năm trước yêu cầu bồi thường nhiều lần thì khi tái tục có thể bị tăng phí hoặc thêm điều kiện. Đây là cách công ty điều chỉnh giá theo rủi ro thực tế của từng khách.

Số tiền bảo hiểm: mức trần hoặc mức khoán

Số tiền bảo hiểm là khoản tiền được ghi trong hợp đồng làm căn cứ để công ty trả tiền. Với bảo hiểm nhân thọ, nó là con số khoán: người được bảo hiểm mất trong thời hạn thì người thụ hưởng nhận đúng số này (cộng hoặc trừ các khoản theo điều khoản, ví dụ trừ phí còn nợ). Với bảo hiểm tài sản, nó là mức trần: công ty bồi thường theo thiệt hại thực tế nhưng không vượt con số này.

Trong bảo hiểm sức khoẻ, bạn sẽ gặp thêm chữ "hạn mức": hạn mức cả năm, hạn mức cho một lần nằm viện, hạn mức cho mỗi ngày giường bệnh, hạn mức phẫu thuật. Số tiền bảo hiểm tổng có thể lớn, nhưng mỗi loại chi phí lại bị chặn bởi hạn mức riêng của nó. Nhiều người thấy hợp đồng ghi số tiền lớn nhưng khi nằm viện chỉ được trả một phần là vì vướng hạn mức con, không phải vì công ty "ăn bớt".

Ví dụ giả định: anh Bình có hợp đồng sức khoẻ ghi tổng hạn mức nằm viện một năm là một con số khá lớn, nhưng tiền phòng mỗi ngày bị giới hạn ở mức thấp hơn giá phòng anh chọn. Phần chênh tiền phòng anh tự trả, các khoản khác vẫn được thanh toán trong hạn mức. Đọc bảng quyền lợi trước khi nhập viện giúp anh chọn phòng phù hợp hoặc ít nhất biết trước phần phải tự lo.

Giá trị bảo hiểm: khái niệm thứ ba ở bảo hiểm tài sản

Với tài sản, còn một con số nữa là giá trị bảo hiểm, tức giá trị thị trường của tài sản tại thời điểm mua bảo hiểm. Quan hệ giữa số tiền bảo hiểm và giá trị bảo hiểm quyết định bạn được bồi thường thế nào.

Trường hợpÝ nghĩaHệ quả khi có tổn thất
Đúng giá trịSố tiền bảo hiểm bằng giá trị thật của tài sảnĐược bồi thường theo thiệt hại thực tế, trong mức trần
Dưới giá trịSố tiền bảo hiểm thấp hơn giá trị thật (thường để đóng phí ít)Thường chỉ được bồi thường theo tỷ lệ giữa số tiền bảo hiểm và giá trị thật, kể cả khi hỏng một phần
Trên giá trịSố tiền bảo hiểm cao hơn giá trị thậtVẫn chỉ được bồi thường tối đa bằng thiệt hại thực tế; phần phí đóng dư theo quy định có thể được hoàn
Trùng bảo hiểmCùng tài sản, cùng rủi ro, mua ở nhiều nơiCác hợp đồng chia nhau trả, tổng không vượt thiệt hại

Trường hợp dưới giá trị là bẫy hay gặp nhất. Ví dụ giả định: một căn nhà trị giá một phần, chủ nhà chỉ mua số tiền bảo hiểm bằng một nửa để đóng phí thấp. Khi bếp cháy hư hỏng một khoản, công ty có thể chỉ trả một nửa khoản đó chứ không trả đủ, vì chủ nhà chỉ "gửi" một nửa rủi ro sang công ty. Cách tính cụ thể tuỳ điều khoản và quy định hiện hành, nên đọc mục "bảo hiểm dưới giá trị" trong quy tắc của sản phẩm.

Chậm đóng phí: thời gian gia hạn, mất hiệu lực và khôi phục

Với hợp đồng nhân thọ đóng phí định kỳ, nếu đến hạn mà bạn chưa đóng, hợp đồng không mất hiệu lực ngay. Có một khoảng gọi là thời gian gia hạn đóng phí (còn gọi là thời gian ân hạn): trong khoảng đó hợp đồng vẫn bảo vệ, bạn đóng bù là mọi thứ như cũ. Độ dài khoảng này do hợp đồng và quy định hiện hành xác định, nên xem trong điều khoản của bạn.

Hết thời gian gia hạn mà vẫn chưa đóng, tuỳ loại sản phẩm sẽ có các hướng khác nhau. Có hợp đồng tự động dùng giá trị hoàn lại để tạm ứng đóng phí thay bạn, cho đến khi phần đó cạn. Có hợp đồng liên kết thì tiếp tục trừ phí rủi ro từ giá trị tài khoản. Khi không còn gì để trừ, hợp đồng mất hiệu lực, nghĩa là sự kiện xảy ra sau đó không được chi trả.

Mất hiệu lực chưa phải là chấm dứt hẳn. Trong một khoảng thời gian nhất định, bạn có thể yêu cầu khôi phục hiệu lực bằng cách đóng phí còn thiếu (có thể kèm lãi) và đôi khi phải kê khai lại tình trạng sức khoẻ. Nếu sức khoẻ đã thay đổi, công ty có quyền từ chối khôi phục hoặc đặt thêm điều kiện. Vì vậy nếu biết mình sắp khó đóng phí, nên hỏi công ty về các phương án như giảm số tiền bảo hiểm, đổi kỳ đóng, hơn là để hợp đồng tự trôi vào trạng thái mất hiệu lực.

Câu hỏi nên đặt cho đại lý hoặc công ty về hai con số này

Khi được giới thiệu một hợp đồng, bạn có quyền yêu cầu ghi rõ bằng văn bản: tổng phí phải đóng mỗi năm gồm những dòng nào, đóng trong bao nhiêu năm, nếu đóng theo tháng thì tổng có khác không. Hỏi tiếp số tiền bảo hiểm của từng quyền lợi, hạn mức con nếu có, và trường hợp nào thì số tiền được trả bị trừ bớt (ví dụ trừ khoản tạm ứng, trừ phí còn nợ).

Với tài sản, hỏi giá trị bảo hiểm được xác định theo cách nào (theo giá mua, giá thị trường hiện tại hay giá xây dựng lại) và có áp dụng bồi thường theo tỷ lệ khi dưới giá trị không. Với hợp đồng dài hạn, hỏi thời gian gia hạn đóng phí, điều kiện khôi phục và hệ quả nếu ngừng đóng ở từng năm. Câu trả lời nào chỉ có bằng lời thì nên xin dẫn đến điều khoản cụ thể trong quy tắc sản phẩm. Những con số tiền thật thì luôn lấy từ tài liệu của chính hợp đồng bạn đang xem, không lấy từ ví dụ trên mạng.

Nếu bạn muốn nhờ một chatbot giải thích bảng phí hay bảng quyền lợi cho dễ hiểu, hãy che tên, ngày sinh, số giấy tờ, số hợp đồng trước khi dán, và coi câu trả lời chỉ là lời giải nghĩa sơ bộ. Chỗ nào chatbot nói khác với văn bản hợp đồng thì văn bản hợp đồng là căn cứ; chỗ nào bạn vẫn chưa chắc thì hỏi lại chính công ty phát hành và đề nghị họ trả lời bằng văn bản để lưu.

Câu hỏi thường gặp

Phí bảo hiểm và số tiền bảo hiểm khác nhau thế nào?

Phí bảo hiểm là tiền bạn đóng cho công ty để được bảo vệ. Số tiền bảo hiểm là mức công ty cam kết trả khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, dưới dạng con số khoán (nhân thọ) hoặc mức trần bồi thường (tài sản, chi phí y tế). Một bên là tiền đi, một bên là tiền có thể về.

Vì sao hợp đồng ghi số tiền bảo hiểm lớn mà khi nằm viện chỉ được trả một phần?

Thường do hạn mức con: mỗi loại chi phí như tiền phòng, phẫu thuật, thuốc có giới hạn riêng. Ngoài ra còn có thể vướng đồng chi trả, mức khấu trừ, hoặc khoản chi không thuộc phạm vi. Đọc bảng quyền lợi chi tiết để biết phần nào bị chặn.

Mua bảo hiểm nhà thấp hơn giá trị thật để đóng phí ít có sao không?

Có rủi ro. Khi số tiền bảo hiểm thấp hơn giá trị thật, nhiều quy tắc bảo hiểm tài sản chỉ bồi thường theo tỷ lệ, kể cả với tổn thất một phần. Bạn đóng phí ít hơn nhưng cũng chỉ chuyển một phần rủi ro sang công ty.

Quá hạn đóng phí bảo hiểm nhân thọ vài ngày thì hợp đồng còn hiệu lực không?

Thường vẫn còn, vì hợp đồng có thời gian gia hạn đóng phí. Trong khoảng đó bạn vẫn được bảo vệ và chỉ cần đóng bù. Độ dài cụ thể và cách tính do hợp đồng của bạn quy định, nên kiểm điều khoản hoặc hỏi công ty.

Hợp đồng đã mất hiệu lực có lấy lại được không?

Thường có thể yêu cầu khôi phục trong một thời hạn nhất định, bằng cách đóng phí còn thiếu, có thể kèm lãi, và kê khai lại sức khoẻ. Công ty có quyền thẩm định lại và có thể từ chối hoặc đặt thêm điều kiện nếu rủi ro đã tăng.

Đóng phí theo tháng có đắt hơn đóng theo năm không?

Ở nhiều sản phẩm, tổng phí cả năm khi đóng theo tháng cao hơn một chút so với đóng một lần theo năm. Mức chênh khác nhau giữa các sản phẩm, nên xem bảng phí hoặc bảng minh hoạ của chính hợp đồng trước khi chọn kỳ đóng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138