DeHieu.comDễ Hiểu
Ngân hàng, tín dụng giải nghĩa

Thấu chi là gì: tiêu vượt số dư tài khoản khác thẻ tín dụng và khoản vay ở đâu

Thấu chi là được chi vượt số dư tài khoản thanh toán trong một hạn mức. Bài giải nghĩa cách tính lãi, hạn mức, kỳ hạn và chỗ khác thẻ tín dụng.

Young shop owner in Hải Phòng standing behind a small grocery counter, holding a phone with a blank dark screen, viewed over the shoulder, soft fluorescent light

Thấu chi là việc ngân hàng cho phép bạn chi tiêu, chuyển tiền vượt quá số tiền đang có trong tài khoản thanh toán, trong giới hạn một hạn mức đã thoả thuận. Phần tiền chi vượt đó chính là một khoản vay: bạn phải trả lại và trả lãi trên phần đã dùng.

Điểm làm thấu chi khác các loại vay quen thuộc là nó gắn thẳng vào tài khoản bạn dùng hằng ngày. Bạn không nhận một khoản tiền về rồi trả góp theo lịch; bạn chỉ thấy tài khoản có thể xuống dưới mức không, và mỗi khi có tiền vào, phần âm đó được bù lại. Bài này giải nghĩa thấu chi bằng lời thường, đặt nó cạnh thẻ tín dụng và khoản vay trả góp để bạn thấy rõ chỗ giống, chỗ khác.

Thấu chi hoạt động thế nào

Bình thường, tài khoản thanh toán có bao nhiêu tiền thì bạn chỉ chi được bấy nhiêu. Khi được cấp thấu chi, ngân hàng đặt thêm một hạn mức phía dưới mức không. Ví dụ giả định: tài khoản có 5 triệu đồng, hạn mức thấu chi 20 triệu. Bạn chuyển đi 12 triệu thì 5 triệu là tiền của bạn, 7 triệu còn lại là tiền ngân hàng cho vay qua thấu chi. Số dư lúc đó hiện âm 7 triệu, hoặc hiện dư nợ thấu chi 7 triệu, tuỳ cách hiển thị.

Từ lúc tài khoản xuống dưới mức không, phần âm bắt đầu phát sinh lãi. Khi lương hoặc tiền hàng chuyển vào, tiền đó thường được dùng để bù phần âm trước. Trong ví dụ trên, nếu 10 triệu chuyển vào, 7 triệu trả dư nợ thấu chi, 3 triệu còn lại mới là số dư dương của bạn. Cơ chế tự bù này có thể khác nhau ở từng nơi, nên bạn đọc kỹ điều khoản khi đăng ký.

Hạn mức thấu chi thường được cấp cho một thời hạn nhất định. Hết thời hạn, khoản thấu chi phải được trả hết hoặc được xét gia hạn. Đây là chỗ nhiều người bất ngờ: thấu chi không có lịch trả hằng tháng như trả góp, nhưng cũng không phải khoản dùng mãi không đến hạn.

Lãi thấu chi được tính trên cái gì

Chỉ tính trên phần tiền thực dùng. Được cấp hạn mức 20 triệu mà chỉ dùng 7 triệu thì lãi tính trên 7 triệu, không tính trên cả hạn mức. Hạn mức chưa dùng chỉ là quyền được dùng, chưa phải nợ. Tuy vậy một số nơi có thể thu phí duy trì hạn mức, nên bạn xem biểu phí.

Tính theo số ngày dùng. Lãi thấu chi thường được tính theo ngày trên dư nợ thực tế từng ngày. Dùng 7 triệu trong ba ngày rồi bù lại đủ thì chỉ trả lãi ba ngày cho 7 triệu đó. Đây là lý do thấu chi hay được dùng để bù những khoảng hụt tiền ngắn.

Thường không có thời gian miễn lãi. Khác thẻ tín dụng với giao dịch mua hàng, thấu chi thường tính lãi ngay từ ngày đầu tài khoản bị âm. Đặt hai thứ cạnh nhau mà nghĩ chúng giống nhau là dễ hiểu sai chi phí.

Mức lãi do hợp đồng quy định. Mức lãi thấu chi khác nhau theo nơi cung cấp, theo việc có hay không có tài sản bảo đảm và theo từng thời kỳ. Bài này không nêu con số; bạn xem trong hợp đồng hoặc biểu lãi suất công bố tại thời điểm đăng ký.

Quá hạn thì thành nợ quá hạn. Nếu hết thời hạn mà chưa trả hết, hoặc vi phạm điều kiện hợp đồng, dư nợ thấu chi có thể bị chuyển thành nợ quá hạn, kéo theo lãi chậm trả và được ghi vào lịch sử tín dụng như mọi khoản vay khác.

Thấu chi, thẻ tín dụng và khoản vay trả góp đặt cạnh nhau

Ba thứ này đều là cách dùng tiền của ngân hàng, nhưng cách vận hành khác nhau khá nhiều. Bảng so sánh ở mức nguyên tắc, chi tiết từng sản phẩm do hợp đồng quy định.

Tiêu chíThấu chiThẻ tín dụngVay trả góp
Gắn vớiTài khoản thanh toánMột tấm thẻ riêngMột hợp đồng vay riêng
Cách nhận tiềnChi vượt số dư khi cầnQuẹt thẻ, thanh toán trực tuyếnNhận một lần hoặc theo đợt
Lịch trảKhông cố định hằng tháng, đến hạn phải trả hết hoặc gia hạnTheo kỳ sao kê, có số tối thiểuTheo lịch gốc và lãi từng kỳ
Lãi bắt đầu tínhThường từ ngày tài khoản bị âmGiao dịch mua có thể được miễn lãi nếu trả đủ đúng hạnTừ ngày giải ngân
Hợp với nhu cầuHụt tiền ngắn ngày, dòng tiền lên xuốngChi tiêu hằng ngày có kiểm soátKhoản chi lớn, trả dần nhiều kỳ

Cột cuối cùng mô tả kiểu nhu cầu mà mỗi công cụ được thiết kế cho, không phải lời khuyên dùng. Có nhu cầu hay không, gánh được hay không là việc bạn tự cân nhắc theo thu nhập và hoàn cảnh của mình.

Thấu chi có bảo đảm và không có bảo đảm

Có hai kiểu thấu chi người dùng cá nhân hay gặp. Kiểu thứ nhất không cần tài sản bảo đảm, thường dựa vào việc bạn nhận lương đều qua tài khoản và lịch sử giao dịch của bạn. Hạn mức của kiểu này thường gắn với mức thu nhập và được xét lại định kỳ. Kiểu thứ hai có tài sản bảo đảm, phổ biến nhất là sổ tiết kiệm hoặc giấy tờ có giá: bạn dùng khoản tiền gửi của mình để bảo đảm cho hạn mức thấu chi.

Kiểu có bảo đảm bằng tiền gửi thường được nhắc đến như cách dùng tiền khi cần mà không phải rút tiết kiệm trước hạn. Về khái niệm, bạn đang vay trên chính tiền gửi của mình: tiền gửi vẫn hưởng lãi tiền gửi, phần thấu chi đã dùng thì chịu lãi thấu chi. So hai mức lãi đó và các loại phí là việc của từng người khi đọc điều khoản cụ thể.

Với hộ kinh doanh và doanh nghiệp, thấu chi còn được dùng như một công cụ bù khoảng lệch giữa ngày phải trả tiền hàng và ngày khách trả tiền. Nguyên lý vẫn như trên, chỉ khác ở quy mô hạn mức và hồ sơ xét duyệt.

Một tháng giả định với hạn mức thấu chi

Để thấy cơ chế chạy thế nào, hãy theo một tháng giả định của anh Phúc, nhân viên văn phòng ở Bắc Ninh, có hạn mức thấu chi 15 triệu gắn với tài khoản nhận lương. Đầu tháng tài khoản còn 2 triệu. Ngày 3 anh phải đóng tiền học cho con 8 triệu, tài khoản xuống âm 6 triệu. Từ ngày này, 6 triệu đó bắt đầu phát sinh lãi theo ngày.

Ngày 10 anh nhận một khoản thanh toán làm thêm 4 triệu. Tiền vào được dùng bù phần âm trước, tài khoản còn âm 2 triệu, và lãi từ hôm đó chỉ tính trên 2 triệu. Ngày 15 lương về, tài khoản trở lại số dương. Cộng lại, anh trả lãi cho 6 triệu trong bảy ngày và 2 triệu trong năm ngày, không phải lãi cho cả hạn mức 15 triệu suốt tháng.

Ví dụ cho thấy hai điều. Thứ nhất, chi phí của thấu chi phụ thuộc mạnh vào số ngày bị âm, nên cùng một hạn mức mà người này trả rất ít lãi, người kia trả nhiều. Thứ hai, nếu tháng sau lương về không đủ bù, tài khoản sẽ âm kéo dài sang tháng kế tiếp, và lúc đó thấu chi không còn là khoản bù ngắn ngày nữa mà đã thành một khoản nợ thường trực. Đây là điểm người dùng nên tự theo dõi, vì ứng dụng không phải lúc nào cũng nhắc.

Những hiểu lầm hay gặp về thấu chi

Số dư khả dụng lớn là tiền của mình. Nhiều ứng dụng cộng hạn mức thấu chi vào số dư khả dụng. Nhìn con số lớn, người dùng dễ quên rằng một phần là tiền vay. Bạn nên xem riêng số dư thực có và hạn mức thấu chi để biết mình đang tiêu tiền nào.

Không có lịch trả nghĩa là không phải trả. Thấu chi có thời hạn. Hết hạn mà không trả hoặc không được gia hạn thì dư nợ trở thành nợ quá hạn. Việc tiền vào tự bù cũng chỉ diễn ra khi thật sự có tiền vào.

Thấu chi rẻ hơn thẻ tín dụng vì lãi tính theo ngày. So sánh này thiếu một vế: giao dịch mua bằng thẻ tín dụng có thể không mất lãi nếu trả đủ đúng hạn, còn thấu chi thường tính lãi ngay. Rẻ hay đắt tuỳ cách dùng, số ngày dùng và điều khoản cụ thể.

Được mời mở thấu chi qua điện thoại là bình thường. Ngân hàng có thể giới thiệu sản phẩm, nhưng không ai cần mật khẩu, mã xác thực của bạn để mở hạn mức. Cuộc gọi đòi những thông tin đó là dấu hiệu lừa đảo.

Đọc gì trước khi đồng ý, và khi nào nên hỏi thêm

Thấu chi tiện ở chỗ luôn sẵn đó, và cũng vì luôn sẵn đó nên dễ dùng quá tay. Trước khi đồng ý một hạn mức, bạn có thể đọc kỹ mấy điểm sau trong hợp đồng hoặc điều khoản:

  • Hạn mức bao nhiêu, thời hạn bao lâu, hết hạn thì gia hạn thế nào và ai quyết định gia hạn.
  • Lãi tính theo ngày hay theo tháng, trên dư nợ thực tế hay cách khác, và lãi khi quá hạn được tính ra sao.
  • Có phí cấp hạn mức, phí duy trì hay phí khác không, kể cả khi bạn không dùng tới.
  • Tiền vào tài khoản có tự động bù dư nợ thấu chi không, theo thứ tự nào.
  • Ngân hàng có quyền giảm hoặc huỷ hạn mức trong trường hợp nào, và có báo trước không.
  • Nếu là thấu chi có bảo đảm bằng tiền gửi: khoản tiền gửi bị hạn chế rút ra sao trong thời gian thấu chi.

Nếu đang dùng thấu chi liên tục nhiều tháng để bù chi tiêu sinh hoạt thì đó là dấu hiệu nên nhìn lại dòng tiền gia đình, có thể nhờ người hiểu về tài chính cá nhân cùng xem. Bài viết chỉ giải nghĩa khái niệm, không khuyên bạn dùng hay không dùng thấu chi.

Câu hỏi thường gặp

Thấu chi có ảnh hưởng tới lịch sử tín dụng không?

Thấu chi là một khoản vay, nên được ghi nhận trong hệ thống thông tin tín dụng như các khoản vay khác. Dùng và trả đúng hạn không có gì bất thường, còn để quá hạn thì được ghi lại và có thể ảnh hưởng khi bạn xin vay ở nơi khác.

Chưa dùng đồng thấu chi nào có phải trả lãi không?

Lãi thấu chi thường chỉ tính trên số tiền thực dùng, nên chưa dùng thì chưa có lãi. Tuy vậy có nơi thu phí cấp hoặc duy trì hạn mức. Bạn xem biểu phí của chính sản phẩm mình đăng ký để biết.

Thấu chi và ứng lương có giống nhau không?

Ứng lương thường là thoả thuận với nơi làm việc hoặc một dịch vụ trung gian, nhận trước một phần lương đã làm. Thấu chi là khoản vay của ngân hàng gắn với tài khoản. Hai thứ có thể trông giống nhau trên ứng dụng nhưng bản chất pháp lý và chi phí khác nhau.

Có thể từ chối hoặc huỷ hạn mức thấu chi đã được cấp không?

Thông thường bạn có thể đề nghị giảm hoặc chấm dứt hạn mức, sau khi trả hết dư nợ thấu chi nếu có. Thủ tục và thời gian xử lý tuỳ từng nơi, bạn hỏi tổng đài chính thức hoặc quầy giao dịch.

Thấu chi có dùng được để rút tiền mặt không?

Vì thấu chi gắn với tài khoản thanh toán, rút tiền mặt từ tài khoản đó cũng có thể dùng vào hạn mức thấu chi. Phí rút và lãi áp dụng theo điều khoản sản phẩm, nên bạn kiểm tra trước nếu định dùng theo cách này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138